Muallim Naci (d, 1850, İstanbul - ö. 1893, İstanbul) Türk yazar ve şair.
Muallim Naci 1850 yılında İstanbul' da doğdu. Asıl adı Ömer'dir. Babasının ölümü üzerine dayısının yanına Varna'ya gitti. Orada medrese öğrenimi gördü. Varna Rüştiyesi'nde öğretmenlik yaptı. Sait Paşa'nın özel kâtibi olarak Rumeli ve Anadolu'nun birçok kentini dolaştı. İstanbul'a geldi. Memuriyetten istifa etti. Ahmed Mithad Efendi'nin önerisiyle Tercüman-ı Hakikat gazetesinde edebiyat sayfasını yönetmeye başladı. Ahmed Mithad Efendi'nin tarafından Tercüman-ı Hakikat'i eski edebiyat yazılarının sözcüsü durumuna getirmekle suçlanınca istifa etti.Başka gazetelerde çalıştı. Galatasaray Lisesi ve Mekteb-i Hukuk'ta edebiyat öğretmeni olarak çalıştı. Yaşadığı dönemde, Recaizade Ekrem ekolüne karşı klasik edebiyatı savundu. Aruzu ustalıkla kullandı. Servet-i Fünûncuları etkiledi. Şiirinin yanında edebiyat tarihi ve sözlük çalışmalarıyla da ilgi çekti. ünlü bir üstattı. Fatih ilçesinde, Karagümrük ile Balat bölgeleri arasında, adını taşıyan bir ilköğretim okulu bulunmaktadır. 1893 yılında 13 Nisan'da öldü ve II. Mahmut Türbesi haziresine gömüldü.
ESERLERİ
Şiir: Terkib-i Bend-i Muallim Naci Ateşpare (1883) Şerâre (1884) Fürûzan (1885) Sümbüle (1889) Yadigâr-ı Naci(ölümünden sonra Şeyh Vasfi tarafından ilk şiirleri ile gazete ve dergilerde kalmış şiirlerinin bir araya getirildiği eser 1896)
Eleştiri: Muallim (1886) Demdeme (1886) Yazmış Bulundum(1884) Anı: Medrese Hatıraları (1885) Ömer' in Çocukluğu (1890-1969)
Sözlük: Lügat-ı Naci (1891-1978)
Araştırma: Osmanlı Şairleri (1890-1986) İstilahât-ı Edebiyye (1890-1984) Esâmi (1890)
Mektup: Muhaberat ve Muhaverat (1884) Şöyle Böyle (1884) Mektuplarım (1886)
Oyun: Heder (ölümünden sonra, 1910) Musa Bin Ebi'l-Gazan Yahut Hamiyyet(1882)